Διδάσκοντες: Ομότιμος Καθηγητής Παύλος Σούρλας, Ομότιμος Καθηγητής Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου, Καθηγητής Φίλιππος Βασιλόγιαννης, Καθηγητής Βασίλης Βουτσάκης
Εξετάζονται σε βάθος οι σχέσεις του δικαίου με την ηθική, καθώς και τα ηθικοί πολιτικά θεμέλια της έννομης τάξης, από την οπτική γωνία των βασικών ρευμάτων στην ηθική φιλοσοφία, με επίκεντρο τη σύγχρονη συζήτηση και τις κύριες προβληματικές της.
Διάγραμμα παραδόσεων:
- Εισαγωγή: ηθική και δίκαιο
- I. Αρεταϊκές θεωρίες, ωφελιμισμός και συνεπειοκρατία, δεοντοκρατία
- ΙΙ. Ηθικός ρεαλισμός, ηθικός συσχετισμός
- ΙΙΙ. Ορθό και αγαθό, διαδικαστικές θεωρίες
- ΙV. Έννοια και αντιλήψεις του δικαιώματος
Διδάσκοντες: Καθηγητής Φίλιππος Βασιλόγιαννης, Αναπληρωτής Καθηγητής Βασίλης Βουτσάκης, Επισκέπτης Καθηγητής Νικόλαος Σταυρόπουλος
Εξετάζονται σε βάθος οι θέσεις της παραδοσιακής διδασκαλίας περί ερμηνείας και εφαρμογής του δικαίου και οι δυσχέρειες στις οποίες αυτή προσκρούει. Εν συνεχεία εξετάζονται οι εναλλακτικές οδοί οι οποίες διανοίγονται στο φως νεότερων θεωριών.
Διάγραμμα παραδόσεων:
- Εισαγωγή: η μεθοδολογική πρόκληση των αντιθετικιστικών αντιλήψεων περί δικαίου
- Ι. Μορφές θετικισμού: οι μεθοδολογικές όψεις, οι διατάξεις του δικαίου, είδη θεμελίωσης
- ΙΙ. Οι δυσχέρειες της, κατά την παραδοσιακή διδασκαλία, γραμματικής ερμηνείας, οι δυσχέρειες των, κατά την παραδοσιακή διδασκαλία, λοιπών μεθόδων (ιστορική, τελολογική και συστηματική)
- ΙΙΙ. Λόγοι προς το πράττειν, επιχειρήματα, η περί επιχειρήματος διδασκαλία του Παντελή Μπασάκου, Επιχειρήματα αρχών – με έμφαση στο συνταγματικό δίκαιο
- IV. Oι, κατά την παραδοσιακή διδασκαλία, στιγμές της εφαρμογής του δικαίου, η πρόκληση της ενικότητας: αποφασιοκρατία και ιδιοκρατία, η πρόκληση της διαφοράς (Jacques Derrida), επιχειρήματα περί των εφαρμοστέων διατάξεων
(βλέπε Ειδίκευση Κοινωνιολογία , Επιστήμη & Τεχνολογία)
(βλέπε Ειδίκευση Ιστορία του Δικαίου)
(βλέπε Ειδίκευση Ιστορία του Δικαίου)
(βλέπε Ειδίκευση Κοινωνιολογία , Επιστήμη & Τεχνολογία)
(βλέπε Ειδίκευση Κοινωνιολογία , Επιστήμη & Τεχνολογία)
Διδάσκοντες: Καθηγήτρια Ευγενία Δακορώνια, Καθηγητής Γεώργιος Λέκκας, Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Γεωργιάδης
Ειδικότερα εξετάζονται οι εξής ενότητες: Η έννοια της αδικοπραξίας κατά το αμερικανικό δίκαιο (tort), η πολιτική δίκη με ενόρκους (jury trial), η αμέλεια ως αδικοπραξία: Το πρότυπο συμπεριφοράς (standard of conduct), ζητήματα απόδειξης (proof), η άμυνα και οι ενστάσεις του εναγομένου (defenses), η αντικειμενική ευθύνη στο αγγλοσαξονικό και αμερικανικό δίκαιο (strict liability), μέθοδοι υπολογισμού αποζημίωσης (compensation systems), η κυρωτική αποζημίωση (punitive damages), η παραβίαση της σύμβασης (breach of contract), το αντάλλαγμα (consideration), αδυναμία παροχής (impossibility and impracticability), ερμηνεία της σύμβασης, κατάχρηση/αποδυνάμωση του δικαιώματος (promissory estoppel)
Διδάσκοντες: Καθηγητής Δημήτριος Λιάππης, Αναπληρωτής Καθηγητής Γιώργος Λαδογιάννης
Στο πλαίσιο της συναλλακτικής ζωής ο σύγχρονος νομικός καλείται συνεχώς να διαπραγματευθεί, να διαμορφώσει και να ερμηνεύσει συμβάσεις. Υπό το πρίσμα αυτό έχει την ανάγκη εργαλείων που θα τον βοηθήσουν κατά τον μετασχηματισμό των ικανοποιούμενων με την εκάστοτε σύμβαση συναλλακτικών αναγκών των συμβαλλομένων μερών σε ασφαλείς, κατανοητούς και λειτουργικούς συμβατικούς όρους. Περαιτέρω κατά την καθημερινή εφαρμογή καταρτισμένων συμβάσεων γεννάται επανειλημμένα η ανάγκη της αποσαφήνισης του νοήματος του περιεχομένου της συμφωνίας των συμβαλλομένων. Ενόψει αυτών των δεδομένων, η διδασκαλία του μαθήματος αποβλέπει στην καλλιέργεια των ικανοτήτων αφ’ ενός της επιτυχημένης διαμόρφωσης λειτουργικών συμβάσεων και αφ’ ετέρου της ερμηνευτικής κατανόησης ατελών συμβατικών ρυθμίσεων. Προς τούτο το μάθημα καλλιεργεί τον διάλογο και την κατανόηση της λειτουργίας των θεσμών του δικαίου των συμβάσεων, ενώ εμπλουτίζεται με εφαρμοσμένα παραδείγματα από πραγματικές υποθέσεις της εγχώριας και της διεθνούς συμβατικής εμπειρίας.
(βλέπε Ειδίκευση Ιστορία του Δικαίου)
Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Ελένη Μουσταϊρα
Το κάθε δίκαιο αποτελεί έκφραση πολιτισμού και συνδέεται άμεσα με ένα συγκεκριμένο ιστορικό, κοινωνικό, πολιτικό, ψυχολογικό και οικονομικό πλαίσιο, άρα είναι μοναδικό και διαφορετικό από οποιοδήποτε άλλο. Στο πλαίσιο του μαθήματος αυτού, επιδιώκεται η εμβάθυνση σε θεωρητικούς προβληματισμούς των σύγχρονων προσεγγίσεων στη σύγκριση δικαίων αλλά και η έρευνα και μελέτη διαφόρων νομικών πολιτισμών όλου του κόσμου.
Μορφές διαλόγου των εθνικών με τα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια
Διδάσκων: Καθηγητής Βασίλειος Κονδύλης
Μετά από ένα εισαγωγικό μάθημα με εννοιολογικές αποσαφηνίσεις, στο Πρώτο Μέρος, εξετάζονται οι μορφές άμεσης συνεργασίας και άμεσου διαλόγου των ευρωπαϊκών με τα εθνικά δικαστήρια, και πρωτίστως η διαδικασία της υποβολής προδικαστικού ερωτήματος στο ΔΕΕ. Στο Δεύτερο Μέρος, εξετάζονται οι μορφές εμμέσου διαλόγου των εθνικών δικαστών με τους Ευρωπαίους ομολόγους τους (ΔΕΕ και ΕΔΔΑ), με πρώτη και κύρια μορφή τον σεβασμό από τον εθνικό δικαστή της νομολογίας των Ευρωπαϊκών δικαστηρίων. Αναλύονται δε τα αποτελέσματα του εμμέσου αυτού διαλόγου στην εθνική έννομη τάξη, με έμφαση στην ελληνική έννομη τάξη.
(βλέπε Ειδίκευση Ιστορία του Δικαίου)
Διδάσκοντες: Ομότιμος Καθηγητής Ιωάννης Δρόσος, Καθηγητής Σπυρίδων Βλαχόπουλος, Επίκουρη Καθηγήτρια Βασιλική Χρήστου
Το μάθημα του Συνταγματικού Δικαίου διαρθρώνεται σε τρεις ενότητες. Στην πρώτη εξετάζονται ζητήματα γενικής συνταγματικής θεωρίας, στη δεύτερη επίκαιρα ζητήματα από το οργανωτικό μέρος του Συντάγματος και τη λειτουργία των κρατικών οργάνων και θεσμών και στην τρίτη θέματα ατομικών δικαιωμάτων. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στη νομολογία και στη διεθνή και ευρωπαϊκή διάσταση των εξεταζόμενων ζητημάτων. Στο πρώτο εξάμηνο διδάσκεται η γενική συνταγματική θεωρία και μέρος του δεύτερου κύκλου μαθημάτων, ενώ στο δεύτερο εξάμηνο ολοκληρώνεται ο δεύτερος κύκλος μαθημάτων και οι παραδόσεις ολοκληρώνονται με τα ζητήματα των ατομικών δικαιωμάτων.
Διδάσκοντες: Αναπληρωτής Καθηγητής Δημήτριος Κιούπης, Επίκουρη Καθηγήτρια Αθανασία Διονυσοπούλου, Επίκουρος Καθηγητής Ι. Μοροζίνης
Στόχος του μαθήματος είναι η ευρεία και εις βάθος κατανόηση θεμελιωδών αρχών και ρυθμίσεων του γενικού μέρους του ποινικού κώδικα. Αντικείμενο του μαθήματος είναι αφενός η ερμηνευτική προσέγγιση των διατάξεων του γενικού μέρους (ενδεικτικά: πράξη--άδικο-καταλογισμός-απόπειρα-συμμετοχήσυρροές), οι οποίες έχουν καταρχήν διδαχθεί στο προπτυχιακό επίπεδο, και αφετέρου η επεξεργασία άλλων διατάξεων (π.χ. επιμέτρηση ποινής, έγκληση, παραγραφή) με τις οποίες οι απόφοιτοι του προπτυχιακού προγράμματος είναι λιγότερο εξοικειωμένοι. Στο πλαίσιο του μαθήματος εντάσσονται ο διάλογος με τη νομολογία, η ανάδειξη σχετικών ρυθμίσεων σε άλλες έννομες τάξεις, ζητήματα διαχρονικού δικαίου και προτάσεις τροποποίησης των υφιστάμενων διατάξεων ή προσθήκης νέων.
Διδάσκοντες: Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Γιαννούλης, Επίκουρη Καθηγήτρια Αντωνία Ιόλη Τζαννετάκη, Εντεταλμένος Διδάσκων Κωνσταντίνος Πανάγος
Το μάθημα πραγματεύεται τη διαχρονική εξέλιξη της εγκληματολογικής σκέψης μέσα από την ανάλυση των κυρίαρχων Σχολών και παραδειγμάτων που έχουν διαμορφωθεί διεθνώς. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται οι κατ’ ιδίαν εγκληματολογικές θεωρίες. Επιπρόσθετα, αναλύονται επιστημολογικά ζητήματα αναφορικά με τη φύση και τη διάκριση των εγκληματολογικών κλάδων, όπως και η σύνδεση της θεωρητικής εγκληματολογίας με την εμπειρική έρευνα και την αντεγκληματική πολιτική. Oι εξεταζόμενες εγκληματολογικές θεωρίες διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: α) αυτές που αναφέρονται στους παράγοντες που συμβάλλουν στην εκδήλωση εγκληματικής συμπεριφοράς και β) αυτές που αναφέρονται στην παραγωγή και εφαρμογή του ποινικού δικαίου. Επομένως, το μάθημα περιλαμβάνει τη θεωρητική ανάλυση τόσο της εγκληματογένεσης και όσο και της εγκληματοποίησης.
Διδάσκοντες: Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Γιαννούλης, Επίκουρη Καθηγήτρια Αντωνία Ιόλη Τζαννετάκη, Εντεταλμένος Διδάσκων Κωνσταντίνος Πανάγος
Το μάθημα επικεντρώνεται στη διεπιστημονική (φιλοσοφική, νομική και εγκληματολογική) ανάλυση της ποινής. Στο πρώτο μέρος εξετάζονται η δικαιολογητική βάση των ποινικών κυρώσεων και τα πρότυπα ποινικής καταστολής με έμφαση στις κατευθύνσεις που παρέχουν αυτά στα πεδία της νομοθετικής απειλής και της δικαστικής επιμέτρησης της ποινής σε αφηρημένο επίπεδο (ανεξάρτητα από τις ιδιαιτερότητες της κάθε έννομης τάξης). Στο δεύτερο μέρος του μαθήματος εξετάζονται η διαχρονική εξέλιξη του ελληνικού συστήματος των ποινικών κυρώσεων και οι επιμέρους θεσμοί που το απαρτίζουν σε συγκριτική θεώρηση με αλλοδαπές έννομες τάξεις. Στο πλαίσιο αυτό, αναλύονται (υπό το πρίσμα της ποινολογικής θεωρίας) οι προβλεπόμενες στερητικές της ελευθερίας και οι κοινοτικές ποινές στο ελληνικό δίκαιο, τα κριτήρια για την επιμέτρησή τους και ο θεσμός της υφ’ όρον απόλυσης.